Year : 2017 Volume : 37 Issue : 2

Full Text (PDF)

Osmanlı Mûsikîsinde “Havas Beğenisine Mahsusiyet”in Tezahürü Olarak Klasik Üslûp

Open Access

Abstract

Saray âdâbına uygun tarzda yetiştirilme ve kültürlenme bir ölçüt olarak alındığında, Osmanlı toplumunu, bu terbiyeye sahip olanlar (havas) ve olmayanlar (avam) şeklinde iki katmanlı bir sosyal tabakalaşmaya tabi tutmak mümkündür. Buna karşılık, havas ve avam beğenisine mahsus mûsikîlerin her ikisi de, mûsikîyi şekillendiren dört temel unsur (perde, nağme, makam ve usûl) açısından ortak özellikler sunar. Bu özellikler zemininde, iki tabakaya özgü mûsikîler arasındaki temel farklılıkların, bilgi ve üslûp alanlarında ortaya çıktığı görülür. Bu noktada özellikle havas beğenisi için üretilen ve icra edilen müziklerin üslûp bakımından nasıl farklılaştığı sorusu önem kazanır. Başta padişah ve hanedan olmak üzere havas tabakasına mensup muhtelif kişi, grup ve muhitler, Osmanlı dünyasındaki tüm sanat ve ilimlerin başlıca hamileri olmuşlardır. Bu makalede havas beğenisi için bestelenen mûsikî eserlerinin üslûp farklılığı üzerinden özel ve ayrıcalıklı hale geldiği üzerinde durulmaktadır. Bu olgu, burada, özel bir müzik repertuvarı ve üslûbunun gelişimi bakımından kanonlaşma ve klasikleşme sürecini analiz etmek maksadıyla, temel bir etken olarak ele alınmaktadır. Osmanlı elitinin mûsikî sanatını himaye etmelerindeki temel beklentilerinden biri de, kendi mûsikî beğenilerini yansıtan incelikli bir klasik üslûp gelişimini sağlamak olmuştur. Bu durum, meselenin; statü, kimlik, beğeni kültürü ve aidiyet gibi sosyolojik konularla olan bağlantısını açıkça ortaya koymaktadır.

Keywords

Osmanlı-havas-mûsikîsi   Kanonlaşma   Klasikleşme   Statü   Sosyal-kimlik   Beğeni-kültürü  

Corresponding Author

Okan Murat Öztürk

References

  • Aksoy, B. (1985). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e mûsikîde batılılaşma. M. Belge & F. Aral (Ed.), Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi içinde (c. 5, ss. 1212–1236). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Aksoy, B. (1994). Avrupalı Gezginlerin Gözüyle Osmanlılarda Musiki. İstanbul: Pan Yayıncılık.
  • Aksoy, B. (2008). Geçmişin Musiki Mirasına Bakışlar. İstanbul: Pan Yayıncılık.
  • And, M. (1974). Oyun ve Büğü. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  • And, M. (2004). Osmanlı tasvir sanatları 1: Minyatür. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  • Andrews, W. G. (2001). Şiirin sesi, toplumun şarkısı (Çev. T. Güney). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Assman, J. (2001). Kültürel bellek (Çev. A. Tekin). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Ayangil, R. (2008). Western Notation in Turkish Music. Journal of the Royal Asiatic Society, 18(4), 401–447.
  • Becker, J. (1986). Is Western Art Music Superior? The Musical Quarterly, 72(3), 341–359.
  • Beha
Daha Fazla Göster

Details

DOI 10.26650/TJS.2017.2.0006

Submission : 25 Şub 2017

Full Text (PDF)