Yıl : 2018 Cilt : 38 Sayı : 2

Tam Metin (PDF)

Bütünleşmiş Kültürün Toplumsal Dinamikleri: Sorokin’in Uygarlık(lar) Okuması

Open Access

Öz

Sorokin toplum ve kültürü tarihsel ve dinamik bir bakışla ele almaktadır. Kültür ve uygarlık meselelerini didiklediği eserlerinde, toplumların zihniyet dönüşümlerini asırları bulan erimlerle devri daim eder bir şekilde ve makro ölçekli bir okuma ile incelemiştir. Toplumsal dönüşümlerin ardındaki bu zihniyetleri “hakikat sistemleri” olarak adlandıran Sorokin, bu hakikat sistemlerinin toplumsal dokunun tüm katmanlarına sirayet etmiş bir halde olduğunu ve bu zihniyet veya hakikat sistemleri sayesinde toplumsal-kültürel yapının bütünleşmiş halde olduğunu ifade etmektedir. Sorokin, sosyolojik açıdan ele aldığı kültürün, her biri kendi zihniyetine, bilgi ve hakikat sistemlerine, felsefe ve dünya görüşlerine, din ve kutsallık algılarına, doğru ve yanlış yargılarına, sanat ve edebiyat biçimlerine, ahlâkî ve örfî kanunlarına, toplumsal ilişki biçimlerine, iktisadî ve siyasî örgütlenmelerine ve insan kişiliklerine sahip, sensate ve ideasyonel olarak isimlendirdiği iki farklı bütünleşmiş kültür tipi ile sınıflandırılabileceğini belirtmekte ve saf halde bulunmayan bu iki kültürel tip arasında ise her ikisinin mükemmel bir karşımı olan üçüncü bir tip kültür sistemi olan idealist kültür sisteminin yer aldığı tezini öne sürmektedir. Başta Danilevski, Spengler ve Toynbee olmak üzere kültür ve uygarlık üzerine kuramsal denemeleri sıkı bir eleştiriye tabi tutan Sorokin ayrıca Batı uygarlığının sensate evresine getirdiği eleştirilerle Meksika, Hindistan, Rusya, Japonya ve Türkiye gibi Batı dışı modernlikler için de önemli bir eleştiri kaynağı olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal-dinamikler   Kültürel-sistemler   Uygarlık   Bütünleşmiş-kültür   Hakikat-sistemleri   Danilevski   Spengler   Toynbee  

Sorumlu Yazar

M. Fatih Karakaya

Kaynakça

  • Berger, P. L. & Luckmann, T. (2018). Gerçekliğin sosyal inşası (V. S. Öğütle, Çev.). Ankara: Atıf
  • Yayınları.
  • Bierstedt, R. (1981). American sociological theory: A critical history. New York, NY: Academic Press.
  • Bilgiseven, A. K. (1982). Sosyal ilimler metodolojisi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
  • Boskoff, A. (1969). Theory in American sociology: Major sources and applications. New York,
  • NY: Thomas y Crowell Company.
  • Coser, L. A. (2011). Sosyolojik düşüncenin ustaları (H. Hülür, S. Toker & İ. Mazman, Çev.). İstanbul:
  • Deki Yayınları.
  • Erkilet, A. (2007). Toplumsal yapı ve değişme kuramları: Sorokin, Parsons, Dahrendorf, Merton.
  • Ankara: Hece Yayınları.
  • Golosenko, I. (1989). Sociology in Prerevolutionary Russia. In I. S. Kon (Ed.), A history of classical
  • sociology (H. C. Creighton, trans., pp. 336–356). Moskva: Progress Publishers.
  • Güngör, E. (2006). Kültür değişmesi ve milliyetçilik. İstanbul
Daha Fazla Göster

Detaylar

DOI 10.26650/SJ.2018.38.2.0031

Submission : 10 Haz 2018

Published : 25 Mar 2019

Tam Metin (PDF)

Social Dynamics of Integrated Culture: An Overview of Sorokin’s Reading of Civilization(s)

Open Access

Öz

Sorokin analyses society and culture from an historical and dynamic point of view. In his seminal works in which he scrutinizes on the culture and civilizations, he sees the course of mentality transform societies within long-term and non-identical cycles. The mentalities behind those social changes or the truth systems, as Sorokin names them, are diffused into the social tissue. For Sorokin, all cultural systems are integrated cultures, dominated as they are by such truth systems. Sorokin sees culture in an antagonistic way that travels from ideational to sensate cultural systems via a perfect midway, i.e. idealistic culture. Each of these cultural systems have their own mentalities, knowledge and truth systems, philosophy and worldviews, perceptions of the religious and the sacred, judgment of right and wrong, styles of art and literature, moral and common laws, social relation forms, economical and political organizations. As a harsh critique of culture theorists like Danilevski, Spengler, and Toynbee as well as modern Western civilization, Sorokin also inspires intellectuals across non-Western modernities, from Mexico to India, Brazil, Russia, Japan, and Turkey.

Anahtar Kelimeler

Social-dynamics   Cultural-systems   Civilization   Integrated-culture   Truth-systems   Danilevski   Spengler   Toynbee  

Sorumlu Yazar

M. Fatih Karakaya

Kaynakça

  • Berger, P. L. & Luckmann, T. (2018). Gerçekliğin sosyal inşası (V. S. Öğütle, Çev.). Ankara: Atıf
  • Yayınları.
  • Bierstedt, R. (1981). American sociological theory: A critical history. New York, NY: Academic Press.
  • Bilgiseven, A. K. (1982). Sosyal ilimler metodolojisi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
  • Boskoff, A. (1969). Theory in American sociology: Major sources and applications. New York,
  • NY: Thomas y Crowell Company.
  • Coser, L. A. (2011). Sosyolojik düşüncenin ustaları (H. Hülür, S. Toker & İ. Mazman, Çev.). İstanbul:
  • Deki Yayınları.
  • Erkilet, A. (2007). Toplumsal yapı ve değişme kuramları: Sorokin, Parsons, Dahrendorf, Merton.
  • Ankara: Hece Yayınları.
  • Golosenko, I. (1989). Sociology in Prerevolutionary Russia. In I. S. Kon (Ed.), A history of classical
  • sociology (H. C. Creighton, trans., pp. 336–356). Moskva: Progress Publishers.
  • Güngör, E. (2006). Kültür değişmesi ve milliyetçilik. İstanbul
Daha Fazla Göster

Detaylar

DOI 10.26650/SJ.2018.38.2.0031

Submission : 10 Haz 2018

Published : 25 Mar 2019

Tam Metin (PDF)